Wat een hefboom met je geld doet

De kern van elk hefboomproduct is dezelfde: je legt zelf een deel van het geld in, en de aanbieder financiert de rest. Daardoor beweegt je positie alsof je veel meer had belegd dan je eigen inleg. Bij een hefboom van 5 doet elke procent koersbeweging van de onderliggende waarde ongeveer vijf procent met jouw inleg: omhoog én omlaag.

Dat klinkt abstract, dus laten we het concreet maken met de fictieve Zeewind-index, die rond de 900 punten noteert. Stel dat je EUR 1.000 inlegt in een product met hefboom 5. Je hebt dan een blootstelling van EUR 5.000 aan de index: EUR 1.000 van jezelf, EUR 4.000 gefinancierd door de aanbieder.

Stijgt de Zeewind-index 2%, dan wint je positie van EUR 5.000 zo'n EUR 100: een rendement van 10% op jouw inleg van EUR 1.000. Prachtig. Maar daalt de index 2%, dan verlies je diezelfde EUR 100, ofwel 10% van je inleg. De hefboom weet niet welke kant je op hoopte; hij vermenigvuldigt alles.

Hier komt het minst intuïtieve stuk van deze hele cursus, en het belangrijkste. Verlies en herstel zijn niet symmetrisch. Wie 10% verliest, heeft daarna ongeveer 11% stijging nodig om terug bij af te zijn. Wie 50% verliest, heeft 100% stijging nodig. En wie 90% verliest, moet 900% goedmaken. Het gat wordt sneller dieper dan je eruit kunt klimmen.

Zonder hefboom kom je zelden in dat diepe deel van de curve: een breed gespreide portefeuille verliest zelden tientallen procenten in korte tijd. Met hefboom 5 is dat anders. Een indexdaling van 10% (geen crash, gewoon een stevige beursmaand) betekent voor jou een verlies van 50%. Vanaf dat punt moet je positie verdubbelen om quitte te spelen.

Dit is geen mening over hefboomproducten, het is rekenkunde. En het verklaart alvast een deel van de verliescijfers die je in module 2 gaat zien: een hefboom brengt je veel sneller op het punt waar herstel wiskundig zwaar wordt.

De rekensom is symmetrisch, de beleving niet. Winsten met een hefboom voelen als vakmanschap: je had gelijk, en je kreeg er vijf keer zoveel voor. Verliezen voelen als pech, een kwestie van net verkeerd getimed zijn, dus je probeert het nog een keer. Dat patroon, winst aan jezelf toeschrijven en verlies aan de omstandigheden, is diep menselijk en goed gedocumenteerd in de gedragspsychologie.

Daar komt snelheid bij. Zonder hefboom heb je tijd om na te denken; een slechte week kost je misschien 2%. Met hefboom 5 kost diezelfde week 10%, en de verleiding om 'even snel' te reageren is groot. Snelle beslissingen onder druk zijn zelden je beste, en hefboomproducten produceren lopende band-momenten waarop je onder druk moet beslissen.

Wees hier eerlijk tegen jezelf: de vraag is niet alleen of je de producten begrijpt, maar ook of je jezelf kent op het moment dat een positie 40% in de min staat. Die tweede vraag is moeilijker, en belangrijker.

Nog een gevolg dat vaak wordt overgeslagen: je betaalt kosten over je hele blootstelling, niet over je inleg. In ons voorbeeld financiert de aanbieder EUR 4.000 voor je, en over dat bedrag rekent hij rente. Elke dag, ook in het weekend bij sommige producten. Bij een rente van bijvoorbeeld 5% per jaar is dat EUR 200 per jaar aan financieringskosten op een inleg van EUR 1.000: 20% van je eigen geld.

Dat betekent dat een hefboompositie een tegenwindmachine is: staat de onderliggende waarde na een jaar precies op hetzelfde niveau, dan sta jij tóch fors in de min. Hoe de financieringskosten precies werken verschilt per product (bij turbo's kruipt een financieringsniveau omhoog, bij CFD's wordt elke nacht afgerekend), en dat zie je in de volgende twee lessen in detail.

Onthoud voor nu de vuistregel: hefboomproducten zijn gebouwd voor korte periodes. Hoe langer je ze vasthoudt, hoe meer de kosten aan je rendement knagen, onafhankelijk van of je visie klopt.