Wat is technische analyse?

Stel: je wilt weten of het aandeel ASML interessant is. Een fundamentele analist duikt in het bedrijf zelf: omzet, winst, schulden, de vraag naar chipmachines. Die vraagt zich af wat het bedrijf waard is en of de koers daaronder of daarboven ligt.

Een technische analist opent alleen de grafiek. Die kijkt niet naar wat ASML maakt, maar naar hoe de koers zich gedraagt: stijgt hij, daalt hij, waar kopen mensen massaal bij, waar verkopen ze? De grafiek is voor de technisch analist een röntgenfoto van vraag en aanbod.

De twee benaderingen sluiten elkaar niet uit. Veel beleggers gebruiken fundamentele analyse om te bepalen wát interessant is, en technische analyse om te bepalen wannéér ze in- of uitstappen. Zo behandelen wij TA in deze cursus ook: als aanvulling, niet als vervanging.

Technische analyse rust op drie pijlers, die John Murphy helder beschrijft in zijn standaardwerk. De eerste: de koers verdisconteert alles. Alle kennis, verwachtingen en emoties van alle beleggers samen komen uiteindelijk samen in dat ene getal op je scherm. Je hoeft dus niet elk nieuwsbericht te lezen, want de markt heeft dat al voor je gedaan, zegt de technisch analist.

De tweede aanname: koersen bewegen in trends. Een aandeel dat stijgt, blijft vaker doorstijgen dan dat het abrupt omkeert. Vergelijk het met een supertanker: die verandert niet in één seconde van richting. Trendvolgers proberen op die tanker mee te varen zolang hij de goede kant op gaat.

De derde: geschiedenis herhaalt zich. Niet omdat grafieken magisch zijn, maar omdat mensen dat zijn. Angst en hebzucht in 1929 zien er op een grafiek verrassend hetzelfde uit als angst en hebzucht in 2021. Patronen in grafieken zijn eigenlijk patronen in massapsychologie.

Nu het eerlijke verhaal, want dat hoort bij Beleggingscollege. De efficiënte-markthypothese (EMH) stelt dat alle beschikbare informatie al in de koers zit. Klinkt bekend? Dat is precies aanname één van TA, maar dan met een venijnige conclusie eraan vast: als alles al in de prijs zit, valt er uit historische koersen geen structureel voordeel meer te halen. De volgende koersbeweging wordt dan bepaald door nieuwe informatie, en die is per definitie onvoorspelbaar.

Burton Malkiel maakte dit beroemd in A Random Walk Down Wall Street. Hij liet studenten een nep-koersgrafiek maken door munten op te gooien: kop is een stapje omhoog, munt een stapje omlaag. Technisch analisten zagen in die pure toevalsgrafiek prachtige trends en patronen. Ons brein is nu eenmaal gebouwd om patronen te zien, ook waar ze niet zijn.

Het wetenschappelijke bewijs voor TA is gemengd. Sommige studies vinden zwakke momentum-effecten (wat stijgt, stijgt vaak nog even door), andere vinden dat de meeste patronen na aftrek van transactiekosten niets opleveren. Wie je vertelt dat TA een bewezen geldmachine is, is niet eerlijk tegen je.

Waarom dan toch een hele cursus? Omdat TA, met de juiste verwachtingen, drie dingen goed kan. Eén: het geeft je een taal en structuur om naar grafieken te kijken, in plaats van op gevoel te gokken. Twee: het helpt bij timing, bijvoorbeeld door niet blind te kopen midden in een vrije val. Drie, en dat is de belangrijkste: het dwingt je tot risicobeheer, met vooraf bepaalde uitstapniveaus en positiegroottes.

Zie TA als een veiligheidsgordel, niet als navigatiesysteem. Een gordel voorspelt niet waar je heen rijdt, maar beperkt de schade als het misgaat. In module 2 zul je zien dat de meest waardevolle les uit deze hele cursus niets met voorspellen te maken heeft, maar alles met discipline.

En zoals altijd: beleggen kent risico's. Geen enkele lijn op een grafiek verandert daar iets aan.